
In het kort
De juiste mensen op het juiste moment betrekken maakt een softwarekeuze beter. Ontdek wie je nodig hebt en hoe je belangen samenbrengt.
Een softwarekeuze raakt vrijwel de hele organisatie. De directie wil grip op de kosten, IT wil een systeem dat veilig en beheersbaar is en medewerkers willen vooral dat hun werk makkelijker wordt. Toch wordt de keuze vaak gemaakt door een kleine groep, waarna de rest van de organisatie het resultaat krijgt voorgeschoteld.
Dat werkt zelden goed. Wie belangrijke groepen te laat of helemaal niet betrekt, krijgt na de livegang te maken met weerstand, gemiste eisen en een systeem dat minder wordt gebruikt dan gehoopt. Tegelijk wordt een traject met te veel mensen aan tafel traag en onduidelijk.
In dit artikel lees je welke stakeholders je bij een softwareselectie nodig hebt, wanneer je wie betrekt en hoe je omgaat met belangen die met elkaar botsen.
Waarom maakt het uit wie je betrekt?
Elke groep in je organisatie kijkt anders naar software. Een controller ziet rapportages en kosten, een magazijnmedewerker ziet het aantal handelingen per order en een IT-beheerder ziet koppelingen en beveiliging. Al die blikken samen geven een compleet beeld van wat het systeem moet kunnen.
Betrokkenheid zorgt daarnaast voor draagvlak. Mensen die hebben meegedacht over de keuze, begrijpen waarom het systeem is gekozen en zijn eerder bereid om het een kans te geven. Dat maakt de implementatie makkelijker en vergroot de kans dat het systeem ook na een jaar nog goed wordt gebruikt.
Welke stakeholders horen bij een softwareselectie?
Welke groepen je precies nodig hebt, hangt af van het soort systeem en de omvang van je organisatie. Deze stakeholders komen in de meeste trajecten terug.
Directie
De directie bepaalt de richting en neemt de eindbeslissing. Daarnaast zorgt zij dat het traject de tijd, het budget en de aandacht krijgt die het nodig heeft. Zonder zichtbare steun van de directie raakt een selectie snel ondergesneeuwd door het dagelijkse werk.
Projectleider
De projectleider houdt het overzicht, bewaakt de planning en is het vaste aanspreekpunt voor leveranciers en collega’s. Dit is bij voorkeur iemand met kennis van de processen en genoeg tijd om het traject echt te trekken.
Key users
Key users zijn ervaren medewerkers uit de belangrijkste afdelingen. Zij weten hoe het werk in de praktijk loopt, waar het nu knelt en wat een nieuw systeem moet oplossen. Ze helpen bij het opstellen van de eisen en beoordelen tijdens de demo’s of een systeem aansluit op het dagelijkse werk.
Eindgebruikers
Naast key users is het waardevol om ook een bredere groep gebruikers te horen, bijvoorbeeld via korte gesprekken of een vragenlijst. Zo komen knelpunten boven die anders onder de radar blijven, en voelen medewerkers zich gehoord.
IT en informatiebeveiliging
IT beoordeelt of een systeem past in het bestaande landschap: koppelingen, beveiliging, beheer en de manier waarop gegevens worden opgeslagen. Betrek IT vroeg, zodat een systeem niet pas in de laatste fase afvalt op een technische eis.
Financieel verantwoordelijke
De controller of financieel directeur bewaakt het budget en kijkt naar de totale kosten over meerdere jaren. Bij een ERP-systeem is finance bovendien vaak een van de belangrijkste gebruikers.
Ondernemingsraad
Raakt het nieuwe systeem de manier waarop medewerkers werken of worden gegevens over medewerkers vastgelegd, zoals bij een HRM-systeem, dan kan het nodig zijn de ondernemingsraad te betrekken. Doe dat op tijd, zodat het traject daar later niet op vastloopt.
Externe partijen
Soms hebben ook partijen buiten de organisatie een rol. Denk aan je accountant, die wil weten hoe de financiële administratie straks loopt, of een externe beheerpartij die met het nieuwe systeem moet gaan werken. Een korte afstemming vooraf voorkomt verrassingen.
Wanneer betrek je wie?
Niet iedereen hoeft bij elke stap aan tafel te zitten. Door per fase te bepalen wie meebeslist, wie meedenkt en wie alleen wordt geïnformeerd, houd je het traject overzichtelijk:
Bij het bepalen van doelen: directie en projectleider, met input van key users over wat er nu knelt.
Bij het opstellen van eisen: key users, IT en finance, aangevuld met input van eindgebruikers.
Bij demo’s: key users en IT, eventueel met een paar eindgebruikers die beoordelen hoe het systeem in de praktijk werkt.
Bij referentiegesprekken en offertes: projectleider, IT en finance.
Bij de keuze: het selectieteam bereidt voor, de directie beslist.
Na de keuze: informeer de hele organisatie over wat er is gekozen, waarom en wat er gaat veranderen.
Hoe ga je om met tegenstrijdige belangen?
Belangen botsen in vrijwel elk traject. Sales wil een systeem dat snel werkt, finance wil uitgebreide controles en IT wil zo min mogelijk maatwerk. Dat is niet erg, zolang je het verschil zichtbaar maakt en er een duidelijke manier is om keuzes te maken.
Leg aan het begin van het traject vast welke doelen voorop staan. Als een discussie ontstaat, kun je terugvallen op die doelen in plaats van op wie het hardst praat. Maak ook vooraf duidelijk wie de eindbeslissing neemt, zodat iedereen weet dat zijn inbreng wordt meegewogen maar niet altijd de doorslag geeft.
Het helpt om de afwegingen te documenteren. Wie kan teruglezen waarom een bepaalde eis niet is overgenomen, accepteert de keuze makkelijker. Hoe zwaar die aansluiting op de dagelijkse praktijk weegt, lees je ook in wat wij leerden van meer dan 200 diepte-interviews met projectleiders.
Welke fouten zie je vaak bij het betrekken van stakeholders?
In de praktijk komen een paar valkuilen steeds terug:
Alleen management en IT beslissen: de mensen die dagelijks met het systeem werken, horen het pas als de keuze al is gemaakt.
Gebruikers te laat betrekken: wie pas bij de demo’s wordt gevraagd, kan niet meer meedenken over de eisen.
Te veel mensen bij elke stap: beslissingen worden uitgesteld en vergaderingen worden lang zonder dat de keuze scherper wordt.
Geen duidelijke rollen: als niet helder is wie meebeslist en wie meedenkt, ontstaat er na afloop discussie over de keuze.
Wat is je volgende stap?
Maak een overzicht van de groepen in je organisatie die met het nieuwe systeem te maken krijgen, en bepaal per groep of ze meebeslissen, meedenken of worden geïnformeerd. Daarmee heb je de basis voor een selectieteam dat snel kan schakelen en een keuze die breed wordt gedragen. Wil je hulp bij het inrichten van het traject, dan kun je gratis en vrijblijvend starten met de NKC selectiehulp. Meer achtergrond vind je in de kennisbank over softwareselectie.
Veelgestelde vragen over stakeholders bij softwareselectie
Hoe groot moet een selectieteam zijn?
Klein genoeg om snel beslissingen te nemen en breed genoeg om alle belangrijke perspectieven te zien. In de meeste organisaties bestaat de kern uit een projectleider, een beslisser uit de directie en een paar key users, aangevuld met IT en finance waar nodig.
Wat is het verschil tussen key users en eindgebruikers?
Key users zijn ervaren medewerkers die actief meewerken aan het selectietraject, bijvoorbeeld bij de eisen en de demo’s. Eindgebruikers zijn alle medewerkers die straks met het systeem werken. Hun input haal je vaak op een lichtere manier op, zoals via korte gesprekken of een vragenlijst.
Wanneer betrek je de ondernemingsraad?
Als het nieuwe systeem de manier van werken van medewerkers verandert of gegevens over medewerkers vastlegt, kan het nodig zijn de ondernemingsraad te betrekken. Doe dat op tijd, zodat het traject daar niet aan het eind op vastloopt.
Wie neemt de uiteindelijke beslissing?
Meestal de directie, op basis van een voorstel van het selectieteam. Maak dit aan het begin van het traject duidelijk, zodat iedereen weet hoe zijn inbreng wordt gebruikt en wie de knoop doorhakt.


